WSPOŁZALEZNOŚC PRAW DZIEDZICZNOŚCI

Opierając się na zasadach cybernetyki można wyróżnić trzystopniowy model pojawiania się cech u bakterii. Według tego założenia pojawianie się cechy zależy od współdziałania trzech kolejnych systemów.

-1. System informacyjny – gen. Mutacje spontaniczne, transformacje, transdukcje, rekombinacje płciowe oraz mutageny wprowadzają większe lub mniejsze zmiany w naturalnym genotypie, co powoduje zmiany w następnych systemach. Zmiany w systemie informacyjnym są trwałe, dziedziczne.

-2. System przenoszący – enzymatyczne drogi przemiany materii w komórkach bakteryjnych. Drogi te prawie całkowicie zależne są od pierwszego systemu – rodzaju genotypu. Szereg środków chemicznych wnikających do wnętrza komórki (ale nie niszczących nagle jej właściwości życiowych) może jednak częściowo modyfikować te drogi. Jeśli komórka potrafi, to wytwarza drogi metabolizmu omijające zablokowane przez czynnik szkodliwy punkty – enzymy. Wynikiem zmian w tym systemie są zmiany w fenotypie, czyli cechach zewnętrznych komórki bakteryjnej. Zmiany te zazwyczaj nie są dziedziczne – są to zmiany adaptacyjne, czasowe. Po utracie kontaktu ze środkiem szkodliwym (antybiotyk) dalsze pokolenia bakterii dosyć szybko powracają do torów przemiany materii, uwarunkowane przez pierwszy system – genotyp. Zmianami w tym systemie tłumaczy się zjawisko przystosowania bakterii do czasowo zmienionego środowiska. Mimo różnych koncepcji i różnych wyników do-świadczeń nie ma podstaw do ostatecznego twierdzenia, że zmiany w systemie przenoszącym nie wpływają na system informacyjny albo że dziedziczą się w następnych pokoleniach, czy też nie.

-3. System receptorów – swoista reakcja przejawiająca się jako cecha zewnętrzna. Na skutek działania systemu informacyjnego i przenoszącego, a więc zależnie od właściwości dziedzicznych i przebiegu wewnątrzkomórkowego przemiany materii, na zewnątrz ujawnia się jakaś cecha morfologiczna lub biochemiczna, np. oporność na lek. System ten wrażliwy jest na działanie szeregu środków chemicznych. W obecności czynników blokujących ten system pewne cechy fenotypowe mogą się nie ujawnić, np. działanie katalazy w obecności przeciwutleniaczy zdolność do wytwarzania otoczek na ubogich pożywkach.

WPŁYW ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH I CZYNNIKÓW FIZYCZNYCH NA WŁAŚCIWOŚCI BIOLOGICZNE DROBNOUSTROJÓW. Jeszcze w erze przedpasteurowskiej interesował lekarzy wpływ najróżniejszych czynników środowiska na właściwości biologiczne pierwotniaków chorobotwórczych. W czasie bujnego rozwoju mikrobiologii, tj. w drugiej połowie XIX wieku, badacze interesowali się możliwościami niszczenia bakterii za pomocą środków chemicznych i fizycznych. Zainteresowania te spowodowane były praktycznymi potrzebami medycyny. Poszukiwano nowych leków, a także związków chemicznych przydatnych do walki z bakteriami, do ochrony produktów spożywczych i do konserwacji leków pochodzenia roślinnego. Wysiłki znanych badaczy, jak Pasteur, Lister, Koch, Ehrlich, oraz dziesiątków ich współpracowników i następnych pokoleń lekarzy i mikrobiologów zostały uwieńczone wielkimi osiągnięciami. Poznano i opracowano skuteczne metody niszczenia drobnoustrojów lub hamowania ich wzrostu zarówno w organizmie, jak i w środowisku życia człowieka.

Leave a Reply